Τέλος εποχής

Μια ολόκληρη εποχή, που γέννησε τους μεγάλους ήρωες της Ελληνικής Αρχαιότητας, έκλεισε θριαμβευτικά τον Άυγουστο του 497 πΧ στον Βοιωτικό κάμπο. Ήταν η εποχή των μεγάλων πατριωτικών πολέμων εναντίον των Περσών. Η εποχή που το πραγματικό ολυμπιακό πνεύμα, η κοινή συνείδηση των Ελλήνων, βρήκε την απόλυτη εφαρμογή της.
Το 490 ο Δαρείος και 10 χρόνια μετά ο γιος του Ξέρξης, "έφτασαν μέχρι την πηγή και δεν ήπιαν νερό". Ο πρώτος σταμάτησε στον Μαραθώνα και ο δεύτερος, αφού δέχτηκε το πρώτο χτύπημα στις Θερμοπύλες, συνετρίβη στην Σαλαμίνα.
Ονόματα όπως αυτά του Μιλτιάδη, του Αριστείδη, του Λεωνίδα, του Θεμιστοκλή, του Αλέξανδρου του Α΄, του Παυσανία, έλαμψαν στον ουρανό του ελληνικού πάνθεου, πλάι στα μυθικά ονόματα των προγονικών ηρώων.
Η αυλαία των Μηδικών, που σήμερα ονομάζουμε Περσικούς πολέμους, έπεσε μια μέρα σαν κι αυτήν. Στις 27 Αυγούστου του 497 πΧ, έληξε (κατά πάσα πιθανότητα) η μάχη των Πλαταιών.

Ήταν μια μάχη συντεταγμένη, ανάμεσα σε δυο σχεδόν ισοδύναμους στρατούς, που παρατάχτηκαν για να πολεμήσουν και να νικήσουν. Κατά μήκος του ποταμού Ασωπού παρατάχτηκαν από την μια μεριά 30.000 Πέρσες, 15.000 Μήδοι, 25.000 Βάκτριοι, 10.000 Ινδοί, 10.000 Σάκες και 50.000 μηδίσαντες Έλληνες, δηλαδή Θηβαίοι, Λοκροί, Μακεδόνες και Φωκείς με επικεφαλής τον Πέρση στρατηγό Μαρδόνιο. Κι από την άλλη, 45.000 Λακεδαιμόνιοι (5.000 Σπαρτιάτες, 5.000 περίοικοι και 35.000 Είλωτες), 1.500 Τεγεάτες, 5.000 Κορίνθιοι, 300 Ποτειδαιάτες, 600 Αρκάδιοι Ορχομενοί, 3.000 Σικυώνιοι, 800 Επιδαύριοι, 1.000 Τροιζήνιοι, 200 Λεπρεάτες, 300 Ερμιονείς, 1.000 Φλειάσιοι, 400 Χαλκιδείς, 500 Αιγηνίτες, 200 Παλείς, 500 Αμβρακιώτες, 800 Λευκαδίτες, 400 Μυκηναίοι και Τιρύνθιοι, 600 Ερετριείς και Στυρείς, 8.000 Αθηναίοι, 600 Πλαταιείς και 3.000 Μεγαρείς, υπό τον Σπαρτιάτη στρατηγό Παυσανία.

Στην μάχη δεν πολεμησαν τελικά οι μηδίσαντες Έλληνες, που ουσιαστικά ήταν υποτελείς, πλην των Θηβαίων, τους οποίους μάταια προσπαθούσε ο Αθηναίος Αριστείδης να τους πείσει να μην σκοτώνουν ομοεθνείς τους. Οι δύο στρατηγοί εφάρμοσαν πλήθος ελιγμών και στρατηγημάτων. Τελικώς επικράτησε το μοντέρνο και ευέλικτο στρατηγικό μοντέλο του Παυσανία και η περσική στρατιά συνετρίβη οριστικά.

Όταν τελείωσε η μάχη και η σκηνή του Μαρδόνιου με τα ολόχρυσα σκεύη του και τους μαγείρους του να πέφτουν στα χέρια των Ελλήνων, ο Παυσανίας διέταξε τους Πέρσες υπηρέτες να ετοιμάσουν ένα γεύμα σαν αυτά που ετοιμάζαν στον Μαρδόνιο και τους συνεργάτες του. Αντίστοιχα ζήτησε από τους Σπαρτιάτες να ετοιμάσουν το συνηθισμένο γεύμα των Λακεδαιμονίων, τον μέλανα ζωμό. Ακολούθως ο Παυσανίας κάλεσε όλους τους Έλληνες στρατηγούς στη σκηνή του Μαρδόνιου και τους παρουσίασε τα δύο γεύματα ένα πλούσιο σε ολόχρυσα σκεύη, το περσικό και ένα φτωχικό των Σπαρτιατών. Τότε είπε: "Ανόητοι Πέρσες αφήσατε τα πλούτη σας και χάσατε τις ζωές για να αποκτήσετε το φτωχικό πίατο του Έλληνα όταν εσείς τρωγατε σε χρυσά σκεύη."

Η κάθε πόλη των Ελλήνων έχτισε ξεχωριστά κάθε τύμβο για τους νεκρούς της, ενώ τα υπολείματα των μηδισάντων Θηβαίων εκτελέστηκαν αργότερα από τον Παυσανία στην Κόρινθο.
Αφότου τελειώσανε και με τους μηδίσαντες Θηβαίους, οι Έλληνες έφτιαξαν ένα αφιέρωμα για τη νίκη τους και τη πλήρη συντριβή των Περσών. Το αφιέρωμα αυτό έμεινε γνωστό ως "τρίποδας των Δελφών". Το αφιέρωμα αποτελείται από δυο μέρη. Το κίονα που σχηματίζεται από τρία χάλκινα φίδια που συμπλέκονται. Στα κεφάλια των φιδίων στηριζόταν το κύριως ανάθημα, ο χρυσός τρίποδας, αφιερωμένος στον Απόλλωνα. Πάνω στις σπείρες που σχηματίζουν τα φίδια είναι γραμμένες όλες οι πόλεις που πολέμησαν τους Πέρσες:
"Σε αυτόν το πόλεμο πολέμησαν: Λακεδαιμόνιοι, Αθηναίοι, Κορίνθιοι, Τεγεάτες, Σικυώνιοι, Αιγινήτες, Μεγαρείς, Επιδαύριοι, Ορχομένιοι, Φλειάσιοι, Τροιζήνιοι, Ερμιονείς, Τιρύνθιοι, Πλαταιείς, Θεσπιείς, Μυκηναίοι, Κείοι, Μήλιοι, Τήνιοι, Νάξιοι, Ερετριείς, Χαλκιδείς, Στυρείς, Ηλείοι, Ποτειδαιάτες, Λευκάδιοι, Ανακτορείς, Κύθνιοι, Σίφνιοι, Αμβρακιώτες και Λεπρεάτες."
Η πόλη των Πλαταιών αποφασίστηκε να είναι ιερή γη και απαραβίαστη. Ενώ κάθε χρόνο, τη μέρα που έγινε η μάχη των Πλαταιών, επιτροπές από όλες τις ελληνικές πόλεις συγκεντρωνόντουσαν στο σημείο για να κάνουν θυσίες και γιορτές στη μνήμη των πεσόντων. Ο χρυσός τρίποδας χάθηκε στον Γ΄ Ιερό Πόλεμο (357 πΧ. με 346 πΧ.) όταν τον σύλησαν οι Φωκείς. Ο χάλκινος κίονας με τις σπείρες των φιδίων, μεταφέρθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο στον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης. Μέχρι σήμερα ο τρίποδας παραμένει εκεί και αποτελεί αξιοθέατο για τους τουρίστες.

Η Μάχη των Πλαταιών ήταν η τελευταία πράξη των Μηδικών. Έκτοτε οι Πέρσες δεν επεχείρησαν ξανά να εισβάλουν στην Ευρώπη. Οι τεράστιες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό αλλά και σε ηθικό, αποδυνάμωσαν σταδιακά το Περσικό βασίλειο που συνετρίβη τελικά από τον Αλέξανδρο.